BIST 100 neyi gösterir?
BIST 100 (kodu XU100), Borsa İstanbul'da işlem gören şirketler arasından piyasa değeri ve işlem hacmi gibi ölçütlerle seçilen 100 şirketin hisse performansını tek bir sayıda toplar. Endeks lira cinsinden hesaplanır; puan, bir fiyat değil, başlangıç tarihine göre bir ölçektir.
Endeksin kendisi alınıp satılan bir varlık değildir; ona dayalı fonlar ve vadeli işlem sözleşmeleri bulunur. Güncel görüş sayımı için BIST 100 sayfasına bakabilirsiniz.
Nasıl hesaplanır?
Endeks, şirketlerin hisse fiyatlarının piyasa değeri ağırlıklı hesaplanmasıyla bulunur: büyük şirketin hissesindeki yüzde 1'lik hareket, küçük şirketinkine göre endekse daha çok yansır. Hesapta fiilen halka açık olan paylar esas alınır; ayrıntılı kurallar Borsa İstanbul'un endeks yönergelerinde yazılıdır.
Endeks bileşenleri periyodik olarak gözden geçirilir; kriterleri sağlamayan şirket çıkar, sağlayan girer. Bu yüzden 'BIST 100'de hangi hisseler var' sorusunun cevabı zamanla değişir.
BIST 30, BIST Banka ve diğer endeksler
- BIST 30 (XU030): en büyük ve en likit 30 şirket.
- BIST Banka (XBANK): bankacılık sektörü hisseleri. Bankalar BIST 100 içinde yüksek ağırlığa sahip olduğundan sektör genel endeksi belirgin biçimde etkiler.
- Sektör endeksleri: sınai, teknoloji, holding gibi gruplar için ayrı endeksler vardır.
Bankacılık hakkındaki görüşleri banka hisseleri sayfasında ayrıca topluyoruz.
Lira cinsinden bakmak neden yanıltıcı olabilir?
Enflasyonun ve kur artışının yüksek olduğu bir ortamda endeksin lira cinsinden yükselmesi, satın alma gücünün arttığı anlamına gelmeyebilir. Bu yüzden analistler endeksi çoğu zaman şu üç şekilde birlikte okur:
- Nominal (lira): haberlerdeki rakam.
- Dolar cinsinden: endeks değerini dolar kuruna bölerek, yabancı yatırımcının gözünden bakmak.
- Enflasyondan arındırılmış (reel): paranın satın alma gücü açısından değişim.
Bir yorumcunun 'borsa rekor kırdı' demesi bu üç bakıştan hangisine dayanıyor, bilmeden doğru okunamaz.
Endeksi ne etkiler?
- TCMB faiz kararları ve dolar/TL kuru
- Şirket bilançoları ve temettü kararları
- Yabancı yatırımcı girişi ve küresel risk iştahı
- Sektör ağırlıkları: bankalar, holdingler, sanayi ve havacılık
Faiz kararlarının hisse piyasasına etkisini faiz kararı piyasaları nasıl etkiler yazısında anlattık.
Şimdi bu konuda kim ne diyor?
Son 30 günde takip ettiğimiz YouTube ekonomi yorumcularının konuyla ilgili varlıklardaki görüş sayımı. Bu bir öneri değil, sayımdır.
10 analistin 6'sı GÖZLEMLE diyor, 4'ü SATIŞ yönlü
9 analistin 3'ü ALIM yönünde, 3'ü SATIŞ yönlü, 3'ü GÖZLEMLE diyor
8 analistin 4'ü GÖZLEMLE diyor, 3'ü ALIM yönünde, 1'i BEKLE diyor
Sık sorulan sorular
XU100 ne demek?
BIST 100 endeksinin Borsa İstanbul'daki kodudur. XU030 BIST 30, XBANK ise BIST Banka endeksini ifade eder.
BIST 100 kaç hisseden oluşur?
Adı gibi 100 şirketin hissesinden oluşur. Şirketler periyodik gözden geçirmelerle değişebilir.
BIST 100 ile BIST 30 arasındaki fark nedir?
BIST 30 en büyük ve en likit 30 şirketi, BIST 100 ise 100 şirketi kapsar; dolayısıyla BIST 100 daha geniş bir tabloyu temsil eder.
İlgili yazılar
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel değildir ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Rakamlar yalnızca örnektir. Hata görürseniz bize yazın; yöntemimiz için metodoloji sayfasına bakın.