Petrol fiyatları neden değişir? Brent ve WTI farkı

Brent ve WTI nedir?

• WTI (West Texas Intermediate): ABD'de üretilen ham petrolün referans fiyatı.
• Brent: Kuzey Denizi petrolüne dayanan, dünya genelinde ham petrol ticaretinin büyük kısmında referans alınan fiyat.

İkisi genellikle birlikte hareket eder ama aralarındaki fark zamanla değişir. Türkiye ve Avrupa'nın alımlarında daha çok Brent referans alınır. Her ikisi için de sayfalarımız var: Brent ve WTI petrol.

Arz tarafı

• OPEC+: OPEC üyeleri ve Rusya gibi müttefik üreticiler üretim kotalarını belirleyerek arzı yönlendirir.
• ABD kaya petrolü: fiyat yükseldiğinde ABD üretimi artabilir; bu da fiyatı sınırlayan bir mekanizmadır.
• Yaptırımlar ve kesintiler: üretici bölgelerdeki çatışmalar, yaptırımlar ve teknik aksamalar arzı ani düşürebilir.

Talep tarafı

Petrol talebi küresel büyümeyle birlikte hareket eder. Çin'in sanayi ve ulaştırma faaliyeti, ABD'de yaz sürüş mevsimi ve Avrupa'nın enerji ihtiyacı en çok izlenen kalemlerdir. Ekonomik yavaşlama haberleri çoğu zaman petrole de yansır.

Stoklar, dolar ve vadeli piyasa

• Stoklar: ABD'de her hafta açıklanan ham petrol stok verileri kısa vadeli fiyat hareketlerinde yakından izlenir.
• Dolar: petrol dolarla fiyatlandığı için güçlü dolar çoğu zaman fiyat üzerinde baskı yaratır.
• Vadeli kontratlar: haberlerdeki fiyat genellikle vadeli işlem kontratının fiyatıdır; kontrat vadesi değişince fiyatta sıçrama görülebilir.

Türkiye için neden önemli?

Türkiye enerjisinin büyük kısmını ithal eder. Petrol fiyatı yükseldiğinde ithalat faturası büyür, cari denge üzerindeki baskı artar ve bu da dolar kuru ile akaryakıt fiyatlarına yansıyabilir.

Pompa fiyatı yalnızca ham petrole bağlı değildir: rafineri marjı, dolar kuru, vergiler (ÖTV ve KDV) ve dağıtım maliyeti fiyatı birlikte oluşturur. Bu yüzden ham petrol düşerken akaryakıt fiyatı aynı oranda düşmeyebilir.