F/K: fiyat / kazanç
F/K, şirketin bugünkü kârıyla piyasa değerini kaç yılda 'geri kazandıracağını' kabaca gösterir. Örnek (uydurma rakamlar): piyasa değeri 10 milyar TL, son 12 aylık net kârı 1 milyar TL olan bir şirketin F/K'sı 10'dur.
F/K'yı okurken dikkat edilen noktalar:
- Geçmiş mi, beklenen mi? Son 12 ayın kârıyla hesaplanan F/K ile gelecek yıl beklentisiyle hesaplanan F/K farklı sonuç verir.
- Tek seferlik kalemler: bir varlık satışından gelen kâr F/K'yı yapay olarak düşürür.
- Zarar eden şirket: kâr negatifse F/K anlamsızdır.
- Sektör farkı: hızlı büyüyen sektörlerde F/K yapısal olarak yüksek, olgun sektörlerde düşük olabilir. Karşılaştırma aynı sektör içinde daha anlamlıdır.
PD/DD: piyasa değeri / defter değeri
Defter değeri, şirketin varlıklarından borçları düşüldüğünde kalan özkaynaktır. PD/DD 1'in altındaysa piyasa şirkete muhasebe kayıtlarındaki net varlığından daha düşük değer biçiyor demektir. Bu oran özellikle bilançosu büyük ölçüde finansal varlıklardan oluşan banka hisselerinde yaygın kullanılır.
Düşük PD/DD her zaman 'ucuzluk' anlamına gelmez; piyasa, şirketin özkaynağını zamanla eriteceğini ya da varlıkların kayıtlardaki değerini taşımadığını düşünüyor olabilir.
FD/FAVÖK: borcu da hesaba katan oran
F/K yalnızca hissedarın payına bakar. FD/FAVÖK ise şirketin borcunu da değerine ekler ve faaliyet kârıyla karşılaştırır. Bu yüzden borç yapısı farklı şirketleri karşılaştırmak için daha uygundur; sanayi, enerji ve perakende gibi yoğun yatırım gerektiren sektörlerde sık kullanılır. Bankalar için ise anlamlı değildir, çünkü borç bankanın hammaddesidir.
Temettü verimi
Temettü verimi, hisse fiyatına göre dağıtılan kâr payının oranıdır. Yüksek verim, fiyatın düşmüş olmasından da kaynaklanabilir; bu yüzden şirketin kârının bu dağıtımı sürdürüp sürdüremeyeceğine (dağıtım oranına) da bakılır. Temettü ödendiği gün hisse fiyatı genellikle temettü tutarı kadar düzeltilir.
Türkiye'de rasyoları okurken: enflasyon muhasebesi
Yüksek enflasyon dönemlerinde geçmiş yıllara ait kâr ve özkaynak rakamları bugünün parasıyla karşılaştırılabilir değildir. Türkiye'de şirketler 2023 yılı sonundan itibaren finansal tablolarını enflasyon muhasebesine (TMS 29) göre düzeltmeye başladı. Bu, bazı şirketlerin kârını belirgin biçimde değiştirdi; düzeltme öncesi ve sonrası rasyoları karşılaştırırken bu fark akılda tutulmalıdır.
Endeks düzeyinde de F/K hesaplanır; BIST 100 için yapılan 'piyasa ucuz/pahalı' yorumları çoğu zaman endeksin toplam F/K'sına dayanır. Endeksin nasıl kurulduğunu BIST 100 rehberinde anlattık.
Şimdi bu konuda kim ne diyor?
Son 30 günde takip ettiğimiz YouTube ekonomi yorumcularının konuyla ilgili varlıklardaki görüş sayımı. Bu bir öneri değil, sayımdır.
10 analistin 6'sı GÖZLEMLE diyor, 4'ü SATIŞ yönlü
9 analistin 3'ü ALIM yönünde, 3'ü SATIŞ yönlü, 3'ü GÖZLEMLE diyor
10 analistin 5'i GÖZLEMLE diyor, 3'ü ALIM yönünde, 2'si SATIŞ yönlü
Sık sorulan sorular
F/K oranı ne anlatır?
Hisse fiyatının hisse başına yıllık net kârın kaç katı olduğunu gösterir. Piyasanın şirketin bir birim kârı için ne kadar ödemeye razı olduğunun kaba bir ölçüsüdür.
Düşük F/K hissenin ucuz olduğu anlamına gelir mi?
Her zaman değil. Kârın tek seferlik olması, düşmesinin beklenmesi ya da sektörün yapısı F/K'yı düşük gösterebilir. Karşılaştırma aynı sektördeki şirketlerle ve beklenen kârla yapıldığında daha anlamlıdır.
Bankalar için neden PD/DD kullanılır?
Bankaların bilançosu büyük ölçüde finansal varlık ve yükümlülüklerden oluşur; özkaynak, bankanın değerinin daha doğrudan bir ölçüsüdür. FD/FAVÖK ise bankalar için anlamlı değildir.
FAVÖK nedir?
Faiz, amortisman ve vergi öncesi kârdır. Şirketin finansman yapısından ve muhasebe tercihlerinden bağımsız faaliyet kârlılığını görmeye yarar.
İlgili yazılar
Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel değildir ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Rakamlar yalnızca örnektir. Hata görürseniz bize yazın; yöntemimiz için metodoloji sayfasına bakın.