İçeriğe geç
Makro

CDS nedir? Ülke risk primi nasıl okunur?

Türkiye ekonomisi hakkındaki yorumlarda 'CDS primi düştü' ya da 'risk primi yükseldi' cümlesi sık geçer. CDS, piyasanın bir ülkenin borcunu ödeyememe ihtimaline biçtiği fiyattır. Bu yazıda CDS'nin nasıl çalıştığını, baz puanın ne demek olduğunu ve bu göstergenin neden kur ve faizle birlikte izlendiğini anlatıyoruz.

· 2 dk okuma · Analist Ne Diyor editörlüğü

CDS nedir?

CDS (credit default swap, kredi temerrüt takası), bir borçlunun ödeme yapamaması riskine karşı alınan bir tür sigortadır. Koruma satın alan taraf düzenli olarak prim öder; borçlu temerrüde düşerse koruma satan taraf kaybı karşılar. Ülkeler için işlem gören CDS'ler, o ülkenin dolar cinsinden borçlarını temel alır.

En çok izlenen vade 5 yıllıktır. 'Türkiye'nin CDS'i' denince genellikle 5 yıllık CDS primi kastedilir.

Baz puan ne demek?

CDS primi baz puan ile ifade edilir; 100 baz puan yüzde 1'e eşittir. Prim, korunan tutarın yıllık yüzdesi olarak ödenir:

Yıllık prim = Korunan tutar × Baz puan ÷ 10.000

Örnek (uydurma rakamlar): 300 baz puanlık bir CDS ile 10 milyon dolarlık borcu korumanın yıllık maliyeti 10.000.000 × 300 ÷ 10.000 = 300.000 dolardır. Prim ne kadar yüksekse, piyasa temerrüt riskini o kadar yüksek görüyor demektir.

CDS neden bu kadar izleniyor?

  • Borçlanma maliyeti: CDS primi, ülkenin ve o ülkedeki şirketlerin yurt dışından ne kadar maliyetle borçlanabileceğinin iyi bir göstergesidir. Prim düşerse dış borçlanma ucuzlar.
  • Yabancı yatırımcı ilgisi: pek çok uluslararası yatırımcı, bir ülkenin varlıklarına yönelmeden önce risk primine bakar. Düşen CDS çoğu zaman yabancı girişleriyle birlikte görülür.
  • Kur ve faiz: risk priminin yükselmesi çoğu zaman yerel paranın değer kaybı ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle aynı döneme denk gelir; bu üçü aynı risk algısının farklı yüzleridir.

Bu yüzden BIST 100, banka hisseleri ve Türkiye tahvilleri hakkındaki yorumlarda CDS sık bir gerekçe olarak geçer.

CDS primini ne değiştirir?

  • Ülkeye özgü etkenler: döviz rezervleri, cari denge, bütçe açığı, enflasyon ve para politikasının güvenilirliği.
  • Kredi derecelendirme kuruluşlarının not ve görünüm kararları.
  • Siyasi ve jeopolitik gelişmeler.
  • Küresel risk iştahı: dünya genelinde riskten kaçış olduğunda gelişen ülkelerin CDS'leri birlikte yükselebilir.
CDS bir piyasa fiyatıdır, kesin bir olasılık hesabı değildir. Likiditenin azaldığı dönemlerde ya da büyük kurumların korunma ihtiyacıyla, temel göstergeler değişmeden de hareket edebilir.

Şimdi bu konuda kim ne diyor?

Son 30 günde takip ettiğimiz YouTube ekonomi yorumcularının konuyla ilgili varlıklardaki görüş sayımı. Bu bir öneri değil, sayımdır.

Tahvil
5/10SATIŞ

10 analistin 5'i SATIŞ yönlü, 3'ü ALIM yönünde, 2'si GÖZLEMLE diyor

2 yerli·8 yabancı
BIST 100₺11.117
6/10GÖZLEMLE

10 analistin 6'sı GÖZLEMLE diyor, 2'si SATIŞ yönlü, 2'si BEKLE diyor

8 yerli·2 yabancı
Banka hisseleri
4/9GÖZLEMLE

9 analistin 4'ü GÖZLEMLE diyor, 3'ü SATIŞ yönlü, 2'si ALIM yönünde

6 yerli·3 yabancı
Dolar₺49,69
3/8ALIM

8 analistin 3'ü ALIM yönünde, 3'ü GÖZLEMLE diyor, 1'i SATIŞ yönlü, 1'i BEKLE diyor

6 yerli·2 yabancı

Sık sorulan sorular

CDS primi nedir?

Bir ülkenin ya da şirketin borcunu ödeyememe riskine karşı alınan korumanın yıllık maliyetidir. Baz puanla ifade edilir; 100 baz puan yüzde 1'dir.

CDS'nin düşmesi ne anlama gelir?

Piyasanın temerrüt riskini daha düşük gördüğü anlamına gelir. Bu genellikle dış borçlanma maliyetinin azalması ve yabancı yatırımcı ilgisinin artmasıyla birlikte görülür.

Türkiye'nin CDS'i denince hangi vade kastedilir?

Genellikle 5 yıllık CDS primi kastedilir; en çok işlem gören ve en sık alıntılanan vade budur.

İlgili yazılar

MakroCari açık nedir? Ödemeler dengesi ve kurla ilişkisiCari işlemler dengesi nasıl oluşur, cari açık nasıl finanse edilir? Enerji ve altın ithalatının, turizm gelirinin ve sermaye girişlerinin kur üzerindeki etkisi.DövizDolar kuru neye göre belirlenir? Kuru etkileyen temel etkenlerDolar/TL kurunu belirleyen etkenler: Merkez Bankası faizi, enflasyon farkı, cari denge, rezervler, küresel dolar ve risk iştahı. Kur kim tarafından belirlenir, neden tahmin edilmesi zor?Faiz ve birikimTahvil nedir? Faiz yükselince tahvil fiyatı neden düşer?Tahvil ve bono nedir, kupon ve vade ne demek? Faiz ile tahvil fiyatı arasındaki ters ilişki örnek hesapla, getiri, durasyon ve enflasyona endeksli tahviller.

Yatırım tavsiyesi değildir. Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; kişiye özel değildir ve yatırım danışmanlığı kapsamında değildir. Rakamlar yalnızca örnektir. Hata görürseniz bize yazın; yöntemimiz için metodoloji sayfasına bakın.