Gram altın nasıl hesaplanır? Ons, dolar kuru ve ayar farkı

Gram altının temel formülü

Altın dünyada ons (troy ons) birimiyle ve dolar cinsinden fiyatlanır. Türkiye'de ise gündelik hayatta gram ve lira kullanıldığı için iki dönüşüm gerekir: ons'u grama, doları liraya çevirmek.

Buradaki ons, mutfak tartısında ya da market ürünlerinde gördüğünüz 28,35 gramlık ons değildir; değerli madenlerde kullanılan troy ons'tur ve 31,1035 gramdır. Formülden çıkan değer, saf (24 ayar, has) altının teorik gram fiyatıdır.

Örnek hesap

Aşağıdaki rakamlar yalnızca hesabı göstermek için uydurulmuş örneklerdir, güncel fiyatlar değildir. Ons altın 3.000 dolar, dolar kuru 40 lira olsun:

1. 3.000 × 40 = 120.000 (bir onsun lira karşılığı)
2. 120.000 ÷ 31,1035 ≈ 3.858
3. Sonuç: gram altın yaklaşık 3.858 TL

Canlı değerler için altın sayfasına bakabilirsiniz; oradaki fiyat bu formülle hesaplanır ve altına dair son video yorumlarının sayımıyla birlikte gösterilir.

Gram altın neden yükseldi: ons mu, kur mu?

Formül iki çarpandan oluştuğu için gram altındaki hareket iki kaynaktan gelebilir. Bir hareketin hangisinden kaynaklandığını anlamak, yorumları doğru okumanın ilk adımıdır:

• Ons sabit, kur yükseliyor: gram altın lira cinsinden artar; altının dünya çapındaki değeri değişmemiştir, lira değer kaybetmiştir.
• Kur sabit, ons düşüyor: gram altın düşer; hareketin nedeni küresel piyasadadır.
• İkisi zıt yönde: etkiler birbirini kısmen götürebilir; gram altın yatay görünür ama arkada iki büyük hareket vardır.

Bir yorumcu 'altın yükselecek' dediğinde ons'u mu, gram altını mı kastettiğini belirtmiyorsa mesaj eksiktir. Bu ayrım dolar kuru ile altın arasındaki bağlantıyı da açıklar.

Kuyumcudaki fiyat neden farklı?

Hesapladığınız değer saf altının ham piyasa fiyatıdır. Kuyumcudan ya da bankadan altın alırken veya satarken karşılaştığınız fiyat şu kalemler yüzünden farklılaşır:

• Alış-satış farkı (makas): satış fiyatı alış fiyatından yüksektir.
• İşçilik: bilezik, kolye gibi işlenmiş ürünlerde işçilik bedeli eklenir; külçe ve ziynet ürünlerinde farklıdır.
• Ayar: ürünün saflık derecesi fiyatı doğrudan değiştirir.

Ayar ve milyem nedir?

Ayar, altının saflık derecesidir; 24 ayar tam saflığı, yani hemen hemen saf altını ifade eder. Milyem ise aynı ölçünün binde biriyle ifadesidir. Türkiye'de en sık karşılaşılan ayarlar şunlardır:

• 24 ayar: 995 milyem ve üzeri (has altın, külçe)
• 22 ayar: 916 milyem (yaklaşık %91,6 altın; bilezik, ziynet)
• 18 ayar: 750 milyem (%75 altın)
• 14 ayar: 585 milyem (%58,5 altın)

Bu yüzden 22 ayar bir bilezikte gerçek altın miktarı, tartıdaki gramdan azdır. Çeyrek, yarım ve tam altın gibi ziynet ürünleri için sözlüğümüze bakabilirsiniz.