S&P 500, Nasdaq ve Dow Jones arasındaki fark nedir?

S&P 500: ABD ekonomisinin genel fotoğrafı

S&P 500, ABD'de işlem gören yaklaşık 500 büyük şirketten oluşur. Şirketler bir komite tarafından seçilir; büyüklük ve likiditenin yanında kârlılık gibi ölçütler de aranır. Endeks piyasa değeriyle ağırlıklandırılır: değeri büyük olan şirketin endekse etkisi de büyüktür.

Teknoloji, sağlık, finans, enerji, sanayi gibi bütün ana sektörleri içerdiği için S&P 500 çoğu yatırımcı ve yorumcu için 'ABD borsası' denince ilk akla gelen ölçüdür. Son yıllarda en büyük birkaç teknoloji şirketinin endeks içindeki payı belirgin biçimde arttı; bu, endeksin bu şirketlere duyarlılığını da artırdı.

Nasdaq: Composite ve Nasdaq-100

Nasdaq aslında bir borsanın adıdır ve iki farklı endeks bu adı taşır. Yorumcular 'Nasdaq' dediğinde hangisini kastettiklerini çoğu zaman belirtmez:

• Nasdaq Composite: Nasdaq borsasında işlem gören binlerce şirketin neredeyse tamamını içerir.
• Nasdaq-100: Nasdaq'ta işlem gören, finans sektörü dışındaki en büyük 100 şirketten oluşur. Vadeli işlemler ve fonlar çoğunlukla bu endeksi takip eder.

Her iki endekste de teknoloji ağırlığı yüksektir. Bu yüzden Nasdaq, faiz beklentilerine ve büyük teknoloji şirketlerinin bilançolarına S&P 500'den daha duyarlı olma eğilimindedir. Örneğin Nvidia gibi tek bir şirketin bilançosu bile endeksi belirgin hareket ettirebilir.

Dow Jones: 30 şirket, fiyat ağırlıklı

Dow Jones Sanayi Ortalaması 19. yüzyılın sonundan beri hesaplanan, en eski ABD endekslerinden biridir ve yalnızca 30 büyük şirketten oluşur. En önemli farkı fiyat ağırlıklı olmasıdır: hisse fiyatı yüksek olan şirket, piyasa değeri daha küçük olsa bile endekse daha çok etki eder.

Bu yöntem bugün pek kullanılmaz; ama endeksin uzun geçmişi ve haberlerdeki yaygınlığı yüzünden Dow Jones hâlâ sık anılır. Az sayıda şirket içerdiği için genel piyasayı S&P 500 kadar geniş temsil etmez.

Üç endeks neden farklı hareket eder?

• Sektör karışımı: teknoloji hisseleri düşerken enerji ve finans yükseliyorsa Nasdaq düşer, Dow Jones yükselebilir.
• Ağırlık yöntemi: piyasa değeri ağırlığı büyük şirketleri, fiyat ağırlığı yüksek fiyatlı hisseleri öne çıkarır.
• Şirket sayısı: 30 şirketlik bir endekste tek bir şirketin haberi, 500 şirketlik bir endekse göre daha büyük iz bırakır.

Geniş ABD piyasası hakkındaki görüşleri ayrıca ABD hisseleri başlığında topluyoruz; bir yorumcu belirli bir endeks adı vermeden 'Amerikan borsası' dediğinde sayım oraya gider.

İşlem saatleri ve vadeli kontratlar

ABD borsaları New York saatiyle 09.30–16.00 arasında açıktır; bu, Türkiye saatiyle genellikle akşamüstü ile gece yarısı arasına denk gelir (yaz saati uygulamasına göre bir saat kayar). Endekslerin vadeli kontratları ise neredeyse gün boyu işlem gördüğü için sabah saatlerinde gördüğünüz 'ABD vadelileri' borsa açılmadan önceki beklentiyi yansıtır.